Παραθέτουμε ένα το άρθρο της Ν. Τριγκα από το Έθνος της Κυριακής 23/11, σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά που σπουδάζουν.

Να μην ξεχνάτε ότι ακόμη και ο πιο κοντινός μας φίλος μπορεί να αντιμετωπίζει κάποιο από τα παρακάτω προβλήματα, και εμείς να μην το έχουμε καταλάβει

Κάνουν τεράστιο αγώνα για να εισέλθουν στη φοιτητική ζωή αλλά όταν τα καταφέρνουν τότε αρχίζουν και τα μεγάλα προβλήματα, τα οποία διογκώνoνται μόλις πλησιάζει η στιγμή της αποφοίτησης. Αγχος για το μέλλον, αγωνία για την εξεταστική, φοβίες για την επιλογή του επαγγέλματος, ερωτικά και σεξουαλικά προβλήματα, κατάθλιψη, προβληματικές σχέσεις με την οικογένεια και τους φίλους.

Η φοιτητική ζωή δεν είναι σπαρμένη με ρόδα και όταν τα παιδιά φεύγουν πια από το σπίτι τους και ζουν μόνα τους αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα τα οποία συχνά είναι εξαιρετικά σοβαρά και χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης. Αυτή την ανάγκη διέγνωσε το πανεπιστήμιο της Αθήνας, που φιλοξενεί κοντά στους 130.000 χιλιάδες φοιτητές και αποφάσισε τη λειτουργία του Εργαστηρίου Ψυχολογικής Συμβουλευτικής Φοιτητών, το οποίο συνδράμει τους νέους σε όλα τους τα προβλήματα. Οι ειδικοί επιστήμονες που το απαρτίζουν δεν στηρίζουν τους φοιτητές μόνο σε θέματα που έχουν να κάνουν με τις σπουδές τους αλλά και σε προσωπικά, οικογενειακά, υγείας και οτιδήποτε άλλο τους ζητηθεί.

Γεμάτη άγχος, αγωνία και φοβίες η... ανέμελη φοιτητική ζωή

Ο θεσμός αυτός είναι υποχρεωτικός για όλα τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, τα οποία οφείλουν να παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες στους φοιτητές. Στην Ελλάδα όμως διαθέτουν τέτοιες υπηρεσίες μόνο το πανεπιστήμιο της Αθήνας, των Ιωαννίνων, της Κρήτης, της Θεσσαλονίκης, του Πειραιά και το Χαροκόπειο.

«Δυστυχώς οι υπηρεσίες αυτές δεν στηρίζονται από το υπουργείο Παιδείας, ούτε και από τα ίδια τα πανεπιστήμια», τονίζει στο «Εθνος» η κ. Αναστασία Καλαντζή - Αζίζι, διευθύντρια του Εργαστηρίου Συμβουλευτικής του Πανεπιστημίου της Αθήνας και συμπληρώνει: «Εμείς διαθέτουμε μόνο μία μόνιμη ψυχολόγο και κατά τα λοιπά μας βοηθούν μεταπτυχιακοί φοιτητές». Τα διεθνή πρότυπα «απαιτούν» έναν ψυχολόγο για 4.000 φοιτητές, κάτι που βέβαια στη χώρα μας σε καμία περίπτωση δεν ισχύει.

«Κανονικά θα έπρεπε ανά τμήμα να υπάρχει ένα συμβουλευτικό κέντρο με ψυχολόγο και κοινωνικό λειτουργό», καταλήγει η κ. Αζίζι.

Το εργαστήριο προσφέρει στους φοιτητές συμβουλευτικές υπηρεσίες και ψυχολογική υποστήριξη (ατομικά, ομαδικά και τηλεσυμβουλευτική).

Τα θέματα στα οποία συνδράμει τους νέους είναι «κυρίως σπουδών και φοιτητικής ζωής, όπως το άγχος των εξετάσεων, δυσκολίες στις σπουδές, προβλήματα σχέσεων με φίλους, οικογένεια, σύντροφο κ.ά.», λέει η κλινική ψυχολόγος κυρία Ντιάνα Χαρίλα.

ΤΙ ΑΠΑΝΤΟΥΝ ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ
Η προσαρμογή στις νέες συνθήκες για τους πρωτοετείς δημιουργεί συχνά τάσεις κατάθλιψης

Εχασα την προηγούμενη εξεταστική λόγω κατάθλιψης.
Δυστυχώς σε πρακτικό επίπεδο δεν μπορείτε να κάνετε πολλά πράγματα αν ο κανονισμός της σχολής σας επιβάλλει έναν συγκεκριμένο αριθμό μαθημάτων που μπορείτε να δώσετε. Ωστόσο η γνώμη μας είναι ότι και να μπορούσατε να δώσετε περισσότερα μαθήματα δεν θα έπρεπε να επιδοθείτε σε μία υπερβολική προσπάθεια. Μήπως θα ήταν πιο δίκαιο για εσάς να αρχίσετε να δίνετε εξετάσεις με κανονικούς ρυθμούς μέχρι να αφήσετε εντελώς πίσω σας την κατάσταση που περάσατε;

Ολοκλήρωσα τις σπουδές μου και αισθάνομαι ότι δεν γνωρίζω τίποτα.
Η αίσθηση ανετοιμότητας που περιγράφετε είναι ένα αρκετά συχνό φαινόμενο μεταξύ των αποφοίτων της ανώτερης και της ανώτατης εκπαίδευσης. Στις περισσότερες περιπτώσεις οφείλεται στις υπερβολικές απαιτήσεις που έχουν οι απόφοιτοι από τον εαυτό τους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας μας δεν έχει ελλείψεις.

Ωστόσο, όπως καταλαβαίνετε, δεν είναι δυνατόν να «μη γνωρίζετε τίποτα» από τη στιγμή που τελειώνετε τη σχολή που φοιτάτε. Από την άλλη επίσης δεν είναι δυνατόν η παρακολούθηση της σχολής σας από μόνη της να σας προετοιμάσει απόλυτα για την εξάσκηση του επαγγέλματός σας, κάτι που θα γίνει σταδιακά μέσω των μεταπτυχιακών σας σπουδών, αλλά και των πρώτων ετών της εργασιακής σας εμπειρίας.

Αναρωτιέμαι πώς θα ήταν η ζωή μου αν έκανα άλλη επαγγελματική επιλογή.
Ουσιαστικά, όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μία κατάσταση, έχουμε στη διάθεσή μας δύο κατηγορίες στρατηγικών προκειμένου να αντιδράσουμε.

Η πρώτη κατηγορία αφορά στο να προσπαθήσουμε να ρυθμίσουμε το συναίσθημά μας μπροστά σε μία δεδομένη κατάσταση και η δεύτερη στο να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε τις αντικειμενικές συνθήκες. Εσείς στην ηλικία στην οποία βρίσκεστε ουσιαστικά έχετε στη διάθεσή σας και τις δύο εναλλακτικές. Μπορείτε είτε να θεωρήσετε δεδομένη την απόφαση που λάβατε πριν από 5 χρόνια και να προσπαθήσετε να προσαρμοστείτε στη ζωή σας, είτε να επιστρέψετε στις σπουδές σας και να αποπειραθείτε να αλλάξετε επαγγελματική σταδιοδρομία.

Σίγουρα το να θεωρήσετε δεδομένη την προηγούμενη απόφασή σας θα σας βοηθούσε να προσαρμοστείτε καλύτερα στην κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, καθώς σε τελική ανάλυση πολλές αποφάσεις της ζωής μας θα ήταν πολύ διαφορετικές αν γνωρίζαμε εκ των προτέρων την εξέλιξη των πραγμάτων.

Είμαι πρωτοετής φοιτητής και παρουσιάζω τάσεις κατάθλιψης.
Είναι γεγονός ότι η μετάβαση στη φοιτητική ζωή απαιτεί μία σειρά προσαρμογών στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στη ζωή μας. Οι φοιτητές αντιμετωπίζουν μία σειρά «απαιτήσεων» από το περιβάλλον τους, κεντρικό ρόλο μεταξύ των οποίων κατέχουν οι ακαδημαϊκές απαιτήσεις, οι οποίες είναι πολύ διαφορετικές από αυτές του σχολικού περιβάλλοντος, κυρίως ως προς την έλλειψη δομής και κατεύθυνσης, τον όγκο της ύλης, αλλά και την απαιτούμενη μεθοδολογία μελέτης. Λόγω των παραγόντων αυτών, παρατηρούνται συχνά δυσκολίες, ιδίως στους πρωτοετείς φοιτητές που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Η πιο συνηθισμένη αιτία των προβλημάτων αυτών αφορά στην έλλειψη των απαραίτητων δεξιοτήτων μελέτης, οργάνωσης χρόνου κ.λπ. Αλλες φορές σχετίζονται με θέματα που αφορούν δυσκολίες μάθησης, όπως η αδυναμία συγκέντρωσης της προσοχής ή ο φόβος των εξετάσεων. Τέλος, κάποιες φορές τα προβλήματα ανακύπτουν στο πλαίσιο των πολύ υψηλών απαιτήσεων για απόδοση από το ίδιο το άτομο, σε θέματα που αφορούν στον φόβο της αποτυχίας και στη γενικότερη στάση του φοιτητή απέναντι στη φοίτησή του.

Η σχολή που επέλεξα δεν με ικανοποιεί και δεν μπορώ να αποδώσω.
Οι σπουδές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση απαιτούν μία σημαντική επένδυση χρόνου και κόπου και οπωσδήποτε είναι δύσκολο να προσπαθεί κανείς συστηματικά για κάτι που τον αφήνει παγερά αδιάφορο. Επειδή το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι δύσκαμπτο ως προς τη διαφοροποίηση του αντικειμένου των σπουδών μετά την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η συμβουλή που δίνουμε συνήθως σε ανάλογες περιπτώσεις είναι να εξετάσει ο ενδιαφερόμενος τις επιλογές που ανοίγονται μέσω των μεταπτυχιακών σπουδών μετά τη λήψη του πρώτου πτυχίου.

Εντούτοις, οι επιλογές που έχετε είναι ουσιαστικά δύο: είτε να προσπαθήσετε να προσαρμοστείτε στο περιβάλλον της σχολής που φοιτάτε βρίσκοντας έναν κλάδο ή μια υποειδίκευση που σας ενδιαφέρει είτε να αλλάξετε σχολή. Για το πρώτο μπορείτε να ζητήσετε πληροφορίες από κάποιον καθηγητή ή βοηθό, ενώ για τη δεύτερη θα σας βοηθήσει πολύ η επαφή με έναν σύμβολο επαγγελματικού προσανατολισμού (απευθυνθείτε στο γραφείο διασύνδεσης της σχολής σας ή της σχολής που σκέφτεστε να εγγραφείτε).

ΕΡΕΥΝΑ
Η αποφοίτηση συνοδεύεται από ψυχολογική επιβάρυνση

Με στόχο τις ψυχοκοινωνικές ανάγκες των φοιτητών το Εργαστήρι Συμβουλευτικής φοιτητών του Πανεπιστημίου της Αθήνας πραγματοποίησε σχετική έρευνα σε φοιτητές του ίδιου του πανεπιστημίου αλλά και του ΕΜΠ και του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Από τη μελέτη προέκυψε ότι υπάρχει ψυχολογική επιβάρυνση των φοιτητών κυρίως κατά την έξοδό τους από το πανεπιστήμιο και όχι κατά την εισαγωγή τους.

Οι επιστήμονες εκτίμησαν ότι αυτό είναι πιθανό να σχετίζεται με τον προβληματισμό για τις επαγγελματικές προοπτικές (έλλειψη πληροφόρησης και επαγγελματικού προσανατολισμού, ανασφάλεια για την επαγγελματική αποκατάσταση, προβληματισμός από την απαξίωση του πτυχίου και των σπουδών). Η διαμονή μακριά από το σπίτι δεν φάνηκε να επηρεάζει ιδιαίτερα τους φοιτητές παρά το γεγονός στην αρχή της φοιτητικής ζωής αντιμετωπίζουν προβλήματα προσαρμογής.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν επίσης ότι τα προβλήματα των φοιτητών αποτελούν αντανάκλαση των προβλημάτων και των συνθηκών της ευρύτερης κοινωνίας και του κόσμου των «ενηλίκων» που τους περιβάλλει. Μέσα στα ΑΕΙ, όπως επισημαίνει η κ. Καλαντζή, προωθείται ο ανταγωνισμός, η βαθμοθηρία και η πίεση, η οποία συνεχίζει την πάγια τακτική των προηγούμενων 12 ετών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Οι ομοιότητες που συναντούν οι φοιτητές στο πανεπιστήμιο με την προηγούμενη εκπαιδευτική τους εμπειρία τους κάνει να απογοητεύονται, να γίνονται όλο και πιο ανταγωνιστικοί, να βρίσκουν λύσεις που δεν τους ικανοποιούν και να απορρίπτουν τα όνειρα με τα οποία είχαν περάσει το κατώφλι του πανεπιστημίου.

Ταυτόχρονα έρχονται αντιμέτωποι με την επιλογή συντρόφου και φίλων με καταστάσεις απομόνωσης και κατάθλιψης.

ΕΝΝΕΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΙ ΦΟΙΤΗΤΕΣ

* Εχασα την προηγούμενη εξεταστική λόγω κατάθλιψης.
* Ολοκλήρωσα τις σπουδές μου και αισθάνομαι ότι δεν γνωρίζω τίποτα.
* Αναρωτιέμαι πώς θα ήταν η ζωή μου αν έκανα άλλη επαγγελματική επιλογή.
* Πολλές φορές αναρωτιέμαι τι θα γινόταν εάν έμενα στο εξωτερικό.
* Είμαι στο τρίτο έτος του διδακτορικού μου και αισθάνομαι πελαγωμένος.
* Είμαι πρωτοετής φοιτητής και παρουσιάζω τάσεις κατάθλιψης.
* Η σχολή που επέλεξα δεν με ικανοποιεί και δεν μπορώ να αποδώσω.
* Πώς θα καταφέρω να αυτονομηθώ από την οικογένειά μου;
* Οι γονείς μου δεν συμφωνούν με την επαγγελματική μου επιλογή.

«ΑΝΩΝΥΜΕΣ» ΟΙ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
161.612 αιτήσεις στην υπηρεσία τηλεσυμβουλευτικής

Στο πλαίσιο της βοήθειας των φοιτητών λειτουργεί και υπηρεσία τηλεσυμβουλευτικής όπου ο φοιτητής -ανώνυμα- στέλνει στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο μήνυμα με το πρόβλημα που αντιμετωπίζει και μέσα σε 48 ώρες δημοσιεύεται η απάντηση στο ερώτημά του.

Η υπηρεσία αυτή έχει τεράστια απήχηση αφού, όπως υπογραμμίζουν οι υπεύθυνοι του Εργαστηρίου Συμβουλευτικής, από τον Ιανουάριο του 2003 έως τον Μάιο του 2005 καταγράφηκαν 161.612 αιτήσεις!

Στοιχεία
Από την επεξεργασία των σχετικών στοιχείων προκύπτει ότι η πλειονότητα των φοιτητών (9.636 αιτήσεις) έθεσαν ερωτήματα σχετικά με σεξουαλικές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν και περίπου άλλοι τόσοι (9.532) έθεσαν ερωτήματα σχετικά με το άγχος που τους διακατέχει, φοβίες και έμμονες ιδέες.

Ενας μεγάλος επίσης αριθμός ζήτησε βοήθεια σε θέματα ερωτικών σχέσεων αλλά και προβλήματα διάθεσης και μελαγχολίας.

Τα υπόλοιπα ερωτήματα αφορούσαν προβλήματα διατροφής, σπουδών, υγείας, οικογενειακά, φιλικές σχέσεις, τραυματικά γεγονότα (θάνατοι, σοβαρές ασθένειες κ.λπ.).

Οι ειδικοί επιστήμονες του Εργαστηρίου Ψυχολογικής Συμβουλευτικής δεν στηρίζουν τους φοιτητές μόνο σε θέματα που έχουν να κάνουν με τις σπουδές τους αλλά και σε προσωπικά, οικογενειακά, υγείας και οτιδήποτε άλλο τους ζητηθεί

ΝΙΚΟΛ. ΤΡΙΓΚΑ
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.